Mantıksal Atomculuk Felsefesi; Bertrand Russell (Alfa Bilim Dizisi - 83)

Mantıksal Atomculuk Felsefesi

Bertrand Russell

 çev: Dilek Arlı Çil, Kurtul Gülenç , Önder Kulak,Cenk Özdağ

Russell kitabını şu sözlerle tanıtır: “Aşağıdaki [metin] 1918 yılının ilk aylarında Londra’da verdiğim, büyük çoğunluğunu arkadaşım ve eski öğrencim Ludwig Wittgenstein’dan öğrendiğim, belli fikirlerin açıklanmasıyla ilgili olan sekiz derslik bir kursun metnidir. 1914 Ağustosundan beri onun görüşlerini bilme fırsatına sahip değilim ve şu an yaşıyor olup olmadığını bile bilmiyorum. Bu yüzden, derslerde içerilen kuramların çoğuna önceden orijinal bir katkıda bulunmasının ötesinde, kendisinin bu derslerde söylenenlerde sorumluluğu yoktur.”

      Mantıksal atom tam olarak nedir? Russell bize bunların tikeller, nitelikler ve ilişkiler olduğunu söylüyor. Dahası Russell bu söylediğini, açıkça, mantıksal bir açıdan baktığımızda gerçekliğin belirli niteliklere sahip ve birbirleriyle belirli ilişkiler içerisinde duran tikellere indirgenmiş bir biçimde göründüğü olgusuna dayandırmaktadır. En azından, gerçekliği genelde bu şekilde düşünür ve hakkında bu şekilde konuşuruz, dolayısıyla olması gereken de budur. Şayet gerçeklik, aslında bizim onu düşüncemizde ve konuşmamızda parçalarına ayırdığımız biçimde parçalara ayrılmıyorsa, onun hakkında düşündüğümüz ve konuştuğumuz her şey kökten yanlış demektir. Russell’ın savunduğu mantık, Hegel’i az ya da çok takip eden insanların monistik mantığına karşıt olmak suretiyle atomistiktir. Mantığının atomistik olduğunu söylerken, birçok ayrık şey olduğu yönündeki sağduyusal inancı paylaştığını ima eder; dünyanın görünen çokluğunun sadece tek bir bölünmez Gerçekliğin safhalarından ve gerçek olmayan bölümlerinden meydana geldiğini kabul etmez.

        Russell’a göre mantık felsefedeki en temel alandır ve bütün felsefe okulları metafizikten çok mantıkla sınıflandırılmalılar. Kendi mantığına atomcu diyen Russell, bundan dolayı kendi felsefesini, en başa eklenecek kimi sıfatlar olsun ya da olmasın, “gerçekçilik” yerine “mantıksal atomculuk” olarak nitelemeyi tercih eder. Russell’ın atomcu mantığı, günümüzün “memetik” zihin felsefesiyle birleştiği çok yan var olduğu için güncelliğini korumaktadır.