Kuantum Mekaniğinin Felsefi Temelleri, Hans Reichenbach (Alfa Bilim Dizisi - 76)

20. yüzyılın iki büyük kuramsal yapısı olan görelilik ve kuantum kuramı, modern fiziğin yüzünü şekillendirmiştir. Her biri önemli katkılar sağlayan ve birbirinin sonuçlarından yararlanan birçok dehânın ortak çalışmasının ürünü olan kuantum kuramının başlangıcındaki tartışmaların içinde yer alan Reichenbach’ın bu kitabı, alanın referans kitaplarından biridir. Reichenbach  kitabında 1900 yılından başlayarak kuantum fiziğinin kuramsal yapısının oluşturan dört evreyi ayrıntılarıyla ele alıyor ve bunların felsefi temellerini tartışıyor. Kuantum kuramı alıştığımız ve aksini düşünemediğimiz felsefi fikirlere aykırı bir ontolojik yaklaşım getirmektedir. Bu nedenle kuramın anlaşılması ve kabulü kolay olmamıştır. Yeni kuramda, geleneksel bilgi ve gerçeklik kavramlarına ters düşen bir noktaya ulaşıldı. Ancak ne olmuş olduğunu açıklamak, yani kuramın felsefi yorumunu geliştirmek kolay olmadı.

“Yazarı kuantum mekaniğinin temellerinin felsefi analizi girişimine iten duygu, bu kolay olmama duygusudur. Felsefenin, ne fiziksel sonuçlar inşa etmeye çalışmaması gerektiğini, ne de fizikçilerin bu tür sonuçlar bulmasını engellemeye çalışmaması gerektiğinin farkında olarak, bununla birlikte fiziğin, belirsiz kavramlar ve hileli bahanelere başvurmayan bir mantıksal analizinin mümkün olduğuna inanır. Fiziğin felsefesi, fiziğin kendisi kadar açık ve yalın olmalıdır; ne deneycilik çağında modası geçmiş görünen kurgusal felsefenin kavramlarına sığınmalıdır, ne de deneyciliğin operasyonel biçimini, yorumların mantığındaki problemlerden yakayı kurtarmak için kullanmalıdır. Bu ilkeden yola çıkarak yazar bu kitapta, kuantum fiziğinin metafizikten bağımsız bir felsefi yorumunu geliştirmeye çalışmıştır ve atom altı dünyası hakkındaki ifadeleri, sıradan fiziksel dünya kadar gerçek olan kuantum mekaniksel sonuçlar olarak kabul etmemizi sağlamıştır.”

– Hans Reichenbach, Felsefe Bölümü, California Üniversitesi, Los Angeles,  1942